Toegang tot Sint-Pietersbasiliek geweigerd aan de Summorum Pontificum-bedevaart

Zoals te verwachten viel, heeft de weigering om de pelgrimstocht Ad Petri Sedem, georganiseerd door de Coetus Internationalis Summorum Pontificum, toegang te verlenen tot de Sint-Pietersbasiliek tot diverse controverses geleid. Maar wellicht is het raadzaam om verder te kijken dan deze reacties en de zaken wat in een breder perspectief te plaatsen.

Volgens de organisatoren werd het verzoek om de traditionele Mis te celebreren aan ‘het altaar van de Leerstoel’ ingediend op 18 december 2025, ter gelegenheid van de audiëntie van Mgr. Athanasius Schneider bij Leo XIV. Pas acht maanden later, op 7 augustus 2026, gaf het Staatssecretariaat een afwijzend antwoord, zonder alternatieve data voor te stellen (volgens Christian Marquant, voorzitter van Paix Liturgique).

Overigens werd opgemerkt dat deze zaterdag reeds bezet was door de vieringen ter gelegenheid van de achthonderdste sterfdag van de heilige Franciscus, met de Lectio Francisci om 15.30 uur en een Mis om 18.00 uur, beide bij het hetzelfde altaar. De organisatoren zouden zijn verzocht een andere datum te kiezen of uit te wijken naar de Sint-Maria Maggiore. 

Het was inderdaad in deze laatste basiliek dat Mgr. Schneider op de middag van 24 oktober de Mis heeft opgedragen, in prelatenvorm in plaats van in pontificale vorm, en met slechts één uur tot zijn beschikking. De mis van de bedevaart Ad Petri Sedem had echter om 12.00 uur moeten plaatsvinden en zou dus uiterlijk reeds ongeveer anderhalf uur vóór de Lectio zijn beëindigd. Er viel niets aan te doen.

Op 8 september had pater Claude Barthe, aalmoezenier van de bedevaart, daarom een brief geschreven aan het Staatssecretariaat met het verzoek om toestemming om in processie de basiliek binnen te gaan, althans om bij het graf van de heilige Petrus voor de paus te bidden en vervolgens het Allerheiligste Sacrament te aanbidden.

Volgens de organisatoren had de sacristie van de basiliek aangegeven dat 13.00 uur een mogelijk tijdstip was, dus ruim voor de Lectio van 15.30 uur. Het officiële antwoord van het Staatssecretariaat, gedateerd op 30 september en ondertekend door de plaatsvervanger, Mgr. Paolo Rudelli, gaf echter aan dat het niet mogelijk was om dit verzoek in te willigen, zonder verdere toelichting.

Dit antwoord, dat per post was verzonden, bereikte pater Barthe op 12 oktober, minder dan twee weken voor het evenement. De organisatoren zouden nog hebben geprobeerd om enige vorm van toestemming te verkrijgen, alvorens uiteindelijk op 23 oktober, tijdens het openingscolloquium, het verbod bekend te maken.

Op 24 oktober hield de processie halt op het Sint-Pietersplein, voor de obelisk, waar de pelgrims het Credo en het Christus vincit zongen.

Twee houdingen, één vergelijkingspunt

Sommigen hebben de reactie van de Summorum Pontificum-bedevaart vergeleken met die van de bedevaart van de Broederschap Sint-Pius X van Bevagna naar Assisi. In wezen zou het gaan om hetzelfde „tirannieke slachtoffercomplex” dat deze keuze zou willen opleggen: ofwel laat u ons triomfantelijk binnenkomen, ofwel gebeurt er niets.

Anderen hebben, gezien dergelijke verboden, gesproken van een „geschenk“ aan diezelfde Priesterbroederschap Sint-Pius X, in zoverre dat velen daardoor in de verleiding zouden komen om de „canonieke regelmatigheid“ te verlaten om de traditionele liturgie zonder beperkingen te kunnen beleven.

Zoek de verschillen

Laten wij proberen verder te kijken dan de canonieke onzin, de tot het uiterste doorgevoerde rechtvaardigingen in naam van logistieke belemmeringen, maar ook dan de begrijpelijke teleurstelling van de pelgrims. 

Deze fundamentele vijandigheid jegens de traditionele Mis, die vaak wordt verhuld achter praktische obstakels, wordt alleen niet gezien door degenen die haar niet willen zien.

Kardinaal Roche, prefect van het Dicasterie voor de Goddelijke Eredienst, heeft hierop gewezen in zijn laatste interview met Advaticanum: de gelovigen moeten „hun geweten onderzoeken in het licht van de leer van de Kerk, en niet alleen op basis van hun persoonlijke voorkeuren. […] Laten wij afstand nemen van de persoonlijke identiteit [traditionele Mis] om de collectieve identiteit van de Kerk [NOM] te omarmen; dat lijkt mij van groot belang”.

Dit is zeker geen persoonlijke mening van de kardinaal, maar wel de getrouwe weerklank van de wil van de paus, zoals die bijvoorbeeld op 25 september in de Notre-Dame tot uiting kwam: „Stel de gemeenschap met de opvolger van Petrus en met de Kerk boven uw persoonlijke gevoelens, teneinde de eenheid van het volk van God te bevorderen.”

Welnu, indien het „volk van de Summorum Pontificum“ verklaart in gemeenschap te staan met de Heilige Stoel, en onder deze uitdrukking [‘in gemeenschap zijn] de volledige en oprechte instemming verstaat met alle handelingen van het leergezag vanaf 1962 tot op heden, dan verklaart het ipso facto zijn innerlijke en religieuze instemming te geven met alle postconciliaire leerstellingen, met inbegrip van Traditionis custodes, dat in feite het motu proprio Summorum Pontificum intrekt. Een eventueel meningsverschil, al was het slechts innerlijk, zou neerkomen op daadwerkelijke ongehoorzaamheid jegens de Paus.

Het is het een of het ander: als het geen kwestie van geloof is [zoals FSSPX zegt], dan is het een kwestie van persoonlijke gevoeligheid. Een heilige gevoeligheid, zeker, maar toch een gevoeligheid. 

Ofwel doet de Novus Ordo Missæ afbreuk aan de belijdenis van het katholieke geloof, en dan kan niemand, zelfs de paus niet, deze opleggen; ofwel is de Novus Ordo Missæ slechts minder volmaakt dan de „Vetus Ordo“ (met duizend aanhalingstekens, alsof de lex orandi zou kunnen verouderen).

Maar, zoals de theologie leert, onderscheidt ‘onvolmaaktheid’ zich van zonde doordat zij op de weg naar het goede ligt: zij is een minder groot goed, en geen klein kwaad. En indien de paus een minder volmaakt iets vraagt, dan dient men hem te gehoorzamen zonder tegenspraak, zoals Padre Pio deed toen het Heilig Officie hem verbood de Mis in het openbaar te vieren. Het komt immers voor dat God, via het gebod van een van Zijn dienaren, vraagt om minder verheerlijkt te worden dan Hij zou kunnen worden indien dit gebod er niet was.

De paus verzoekt op alle mogelijke manieren en aan alle gelovigen om de „gewone vorm“ van de Romeinse ritus zonder voorbehoud te omarmen. Laten wij dan onze persoonlijke gevoeligheid opofferen ter wille van de gemeenschap met de opvolger van Petrus.

Als het geloof niet op het spel staat, waar ligt dan het probleem?