Kardinaal Zen tot Paus Leo XIV: ontsla de Kardinalen Fernández, Hollerich en Grech!

De Chinese prelaat spreekt zich in scherpere bewoordingen uit tegen Rome en eist ingrijpende maatregelen om een einde te maken aan de leerstellige verwarring.

Kardinaal Joseph Zen, emeritus bisschop van Hongkong, richt een oproep van uitzonderlijke kracht tot paus Leo XIV. Deze bijdrage, die op 8 november 2026 ter gelegenheid van het feest van de heilige Carolus Borromeus in het Chinees op zijn persoonlijke blog werd gepubliceerd, reikt veel verder dan de controverses over het verloop van de synode.

Vaticanum II: resultaten die ver achterblijven bij de verwachtingen

Kardinaal Zen begint met een terugblik op het werk van de heilige Carolus Borromeus, aartsbisschop van Milaan, wiens inzet in belangrijke mate heeft bijgedragen aan de uitvoering van het Concilie van Trente. Geconfronteerd met de protestantse ketterijen, die met name de Traditie, de Eucharistie en het priesterschap ter discussie stelden, had dit concilie het katholieke geloof verdedigd en tegelijkertijd een ingrijpende hervorming van het kerkelijk leven in gang gezet, dat verzwakt was door de bemoeienissen van de adel en de verwaarlozing van de vorming van de geestelijkheid.

Dit werk was niet voltooid met de afsluiting van het concilie: de talrijke diocesane synodes die op initiatief van de heilige Carolus Borromeus waren georganiseerd, hadden ervoor gezorgd dat de besluiten werden uitgevoerd en dat de vruchten ervan konden worden geplukt. Meer dan zestig jaar na Vaticanum II constateert kardinaal Zen daarentegen dat de resultaten van het laatste concilie bij lange na niet aan de verwachtingen hebben voldaan.

Enerzijds blijven sommigen aandringen op nieuwe hervormingen in naam van een concilie dat zij als onvoltooid beschouwen; anderzijds stellen sommige katholieken bepaalde conciliaire uitspraken ter discussie, die zij onverenigbaar achten met de Traditie van de Kerk. In deze context zijn talrijke bisschoppen niet in staat gebleken om de gelovigen de nodige leerstellige verduidelijkingen te verschaffen. Wat betreft de inspanningen van Paulus VI, Johannes Paulus II en Benedictus XVI, met name de publicatie van de Catechismus van de Katholieke Kerk onder leiding van kardinaal Ratzinger, hebben deze volgens kardinaal Zen niet volstaan om de leerstellige verwarring weg te nemen die in de nasleep van het Concilie is ontstaan.

Het oordeel over Franciscus is nog strenger. Hoewel kardinaal Zen zijn goedheid en zorg voor de armen erkent, verwijt hij hem dat hij geloofde dat mededogen compromissen met de waarheid kon rechtvaardigen, in die mate dat een deel van het werk dat zijn voorgangers hadden verricht ter verdediging van de katholieke orthodoxie teniet werd gedaan.

De „verborgen agenda’s” van de Synode

Het is vooral de transformatie van de Bisschoppensynode die bij de prelaat verontwaardiging wekt. De Synode, die door Paulus VI werd ingesteld om de paus in staat te stellen te profiteren van het advies van het episcopaat, is onder Franciscus omgevormd tot een uitgebreide raadpleging van het volk van God, in strijd met haar eigen aard. „Een synode is per definitie een aangelegenheid van bisschoppen”, herinnert kardinaal Zen. Als herders van hun bisdommen kennen de bisschoppen de behoeften van hun gelovigen en hebben zij de taak hierover verslag uit te brengen aan de paus. De nadruk op synodaliteit, die wordt voorgesteld als een proces van „samen wandelen”, heeft er echter toe bijgedragen dat deze fundamentele realiteit uit het oog is verloren.

Maar zijn kritiek reikt veel verder: hij hekelt openlijk de „verborgen agenda’s” die tijdens de vergaderingen werden nagestreefd. Wat waren deze doelstellingen? De kardinaal somt ze op: het wijzigen van de hiërarchische structuur van de Kerk, het openstellen van het diaconaat en priesterschap voor vrouwen, het ter discussie stellen van het priesterlijk celibaat in de Latijnse Kerk en het opleggen van een radicaal vernieuwde seksuele moraal onder de vlag van de LGBT-beweging.

De publicatie van het eindrapport van studiegroep nr. 9 heeft bij de kardinaal de heftigste reactie uitgelokt; dit document gaat zelfs zo ver dat het seksuele relaties tussen personen van hetzelfde geslacht als een „geschenk van God” voorstelt, een bewering die hij met verontwaardiging aan de kaak stelt. „Is dit geen godslastering ?“, roept hij uit. „Er heerst al vele jaren verwarring in de Kerk, maar deze heeft nu haar hoogtepunt bereikt.“

De prelaat beschouwt deze zaak als een voortzetting van de verklaring Fiducia supplicans, die in december 2023 door het Dicasterie voor de Geloofsleer werd gepubliceerd. Deze tekst, waarin bepaalde zegeningen van paren van hetzelfde geslacht worden toegestaan, heeft tot hevig verzet geleid.

Maar hij richt zich vooral rechtstreeks tot Leo XIV: heeft hij kennis genomen van het rapport van groep nr. 9 voordat het werd gepubliceerd? Heeft hij de inhoud ervan goedgekeurd? De kardinaal benadrukt dat de paus alle bevoegdheid bezit om een einde te maken aan de initiatieven van zijn voorganger, en herinnert eraan dat „geen enkele paus vanuit zijn graf kan regeren”.

Grech, Hollerich en Fernández: drie verzoeken tot aftreden

Na afloop van deze analyse formuleert kardinaal Zen zijn meest directe verzoeken. „Laten we een einde maken aan deze zogenaamde Synode over synodaliteit!”, roept hij uit, waarbij hij Leo XIV verzoekt om de kardinalen Mario Grech en Jean-Claude Hollerich, respectievelijk secretaris-generaal en algemeen rapporteur van de Synode, „een lange vakantie” te gunnen. 

De kardinaal vraagt tevens zonder omwegen om de vervanging van Víctor Manuel Fernández, prefect van het Dicasterie voor de Geloofsleer. Hoewel hij verwijst naar diens controversiële geschriften, is het vooral de brief die Franciscus bij zijn benoeming in juli 2023 aan hem richtte, die hem bijzonder verontrustend lijkt.

Op 94-jarige leeftijd verklaart kardinaal Zen dat hij nog steeds helder van geest is en bedankt hij degenen die hem de katholieke leer hebben bijgebracht. Tegenover een wereld die wordt gedomineerd door atheïsme, nihilisme en het verlies van de zin van het bestaan, herinnert hij eraan dat de Kerk een waarheid bezit die ware hoop kan brengen: God heeft de mens geschapen voor het eeuwige leven.

Ten slotte spoort hij de kardinalen, bisschoppen en gelovigen die zich bewust zijn van de ernst van de crisis aan om hun stem te laten horen en Leo XIV aan te moedigen de eenheid van het ware geloof te herstellen, waarna hij oproept tot gebed opdat God de paus de standvastigheid en wijsheid schenkt die nodig zijn voor zijn missie. „Als wij proberen ons aan te passen aan de wereld, verraden wij onze eigen missie.”