Westelijke Jordaanoever: het moeilijke voortbestaan van het laatste christelijke dorp

Taybeh, een klein christelijk stadje met 1500 inwoners op 30 kilometer ten noorden van Jeruzalem, werd volgens de Oslo-akkoorden van 1993 normaal gesproken bestuurd door de Palestijnse Autoriteit. Sinds de aanval van Hamas ligt het in de door Israël bezette Palestijnse gebieden, dat van plan is het te annexeren en de Palestijnen te verdrijven.

Vandaag is Taybeh de enige stad in Palestina waarvan de hele bevolking christelijk is. Het Israëlische leger zet de Palestijnen steeds meer onder druk door hun bewegingsvrijheid te beperken en hen in getto's op te sluiten. De aanvallen van Israëlische kolonisten op Palestijnen nemen voortdurend toe.

Het persbureau cath.ch heeft getuigenissen verzameld van een inwoner en de pastoor van de katholieke parochie van Taybeh. De telefoongesprekken vonden plaats vanuit Libanon, omdat journalisten door de Israëlische regering uit de Westelijke Jordaanoever en de gevechtszones worden geweerd.

De Palestijnen in lockdown

De 33-jarige Fouad Muaddi, zoon van een Palestijnse vader en een Colombiaanse moeder, studeerde aan de universiteit van Bordeaux. Als assistent van de ambassadeur van Ecuador reist de jongeman elke dag van Taybeh naar Ramallah, 18 km verderop. Bij de controleposten van het Israëlische leger zijn de wachttijden eindeloos en de doorgangvergunningen onzeker. Daar komt nog eens een ware apartheid op de weg bij: vervallen wegen met donkere tunnels voor Palestijnse voertuigen, en open wegen in goede staat voor Israëli's.

De enclave waar Fouad woont, telt zes dorpen. Ze werd aangelegd na de aanval van 7 oktober 2023. In deze afgesloten gebieden moeten Palestijnen voortdurend hun identiteit aantonen als ze zich willen verplaatsen. Het is voor hen onmogelijk om een sociaal leven te hebben, een avondje bij verre vrienden door te brengen of familie te bezoeken. Om families te dwingen terug te keren naar deze enclaves, vallen kolonisten huizen buiten de enclaves aan en verdrijven ze de families die er wonen.

De toe-eigening van land

In de Latijnse kerk van Christus de Verlosser in Taybeh getuigt de 38-jarige pastoor Fawadleh' Bashar dat “sinds juni 2024 het aantal aanvallen aanzienlijk is toegenomen”. “Het land ten oosten van het dorp wordt nu voortdurend aangevallen”, legt hij uit. Elke ochtend komen kolonisten er hun kuddes koeien laten grazen, waardoor de eigenaars de facto verhinderd worden om hun land te betreden en te bewerken.

“De kolonisten, die vaak gewapend zijn, laten de familieleden met rust, maar hun aanwezigheid beschadigt de olijfbomen”, wat niet zonder gevolgen is voor de lokale economie, die grotendeels steunt op de productie van olijfolie, die een zekere bekendheid geniet. De priester vreest het ergste voor de oogst van dit jaar.

"Koeien zijn een nieuw instrument voor kolonisatie in een groeiend aantal dorpen op de Westelijke Jordaanoever geworden", aldus het tijdschrift Terre Sainte Magazine van de Custodie. En sinds kort doet zich een ander soort agressie voor: kolonisten hebben land van inwoners in brand gestoken, vlak onder hun ramen. Er brak ook brand uit achter de historische kerk Saint-Georges-el-Khader uit de 5e eeuw, de oudste kerk van Taybeh.

De onvermijdelijke ballingschap bestrijden

Om het ergste te voorkomen – gezien de grootschalige agressie van de kolonisten op klaarlichte dag – hebben sommige gemeenschapsleiders geen andere keuze dan collectieve vlucht voor te stellen. “Dit jaar zijn van de ongeveer 1500 inwoners een tiental gezinnen in ballingschap gegaan. Het is een ware beproeving”, betreurt pater Bashar. Om dit fenomeen tegen te gaan, hebben de priester en zijn vrienden concrete initiatieven opgezet om de gemeenschap nieuw leven in te blazen.

"Ondanks de moeilijkheden waarmee we te kampen hebben, zijn we erin geslaagd om meer dan 40 banen voor de gemeenschap te creëren, dankzij donateurs en het werk van het Latijnse Patriarchaat van Jeruzalem. Deze nieuwe banen zorgen voor werkgelegenheid in de school en in het bejaardentehuis dat aan de parochie verbonden is. We hebben ook een online radiozender opgericht, met meer dan zeven vaste banen, en een gastenverblijf geopend, genaamd Charles de Foucauld." Daarnaast zijn er een muziekacademie, een voetbalclub en lessen in Palestijnse dans en folklore.

Een jaar geleden hebben het Latijnse Patriarchaat van Jeruzalem en de parochie van Taybeh een stuk grond gekocht waarop een onafgewerkt huis stond, om er een woonproject voor jonge gezinnen te starten, met als doel de emigratie van het platteland te beperken. “Als het initiatief slaagt, zal dit project in eerste instantie de voltooiing van vijf woningen mogelijk maken.”

“Vervolgens, in een tweede fase, zal de bouw van 15 appartementen van start gaan. Deze woningen zijn bestemd voor gezinnen die overwegen te emigreren. We zijn bezig met het inzamelen van fondsen om deze projecten te kunnen realiseren. Ondanks de beproevingen die zich de afgelopen drie jaar hebben opgestapeld, hopen we de vlam van hoop voor Taybeh en de gemeenschap van het Heilige Land brandend te houden.”

Taybeh telt drie parochies: de Grieks-orthodoxe Sint-Joriskerk, de Grieks-katholieke Melkitische Sint-Joriskerk en de Latijnse Christus Verlosserkerk, gebouwd in 1860, evenals de pastorie. In 1888 bezocht pater Charles de Foucauld de Latijnse parochie van Taybeh. Jezus zocht er zijn toevlucht vóór zijn lijden, zoals vermeld in het Evangelie van Johannes (Joh. 11, 54). Taybeh stond toen bekend onder de naam Efraïm.