Toespraak Leo XIV: "Graaf zoals keizerin Helena!"

Een warm welkom aan iedereen die als pelgrim uit zoveel verschillende plaatsen naar Rome is gekomen. In deze stad, die zo rijk is aan geschiedenis, kunnen we gesterkt worden in geloof, liefde en hoop. Vandaag willen we ons onderhouden over een speciaal aspect van de hoop.

Ik wil graag beginnen met een herinnering: als kind had het een bijzondere charme om je handen in de grond te steken. We herinneren het ons – en misschien zien we het vandaag de dag nog steeds: het doet ons goed om het spel van de kinderen te zien! Graven in de aarde, de harde korst van de wereld openbreken en zien wat eronder ligt...

Wat Jezus doet in de gelijkenis van de schat in de akker (vgl. Mt 13,44) is geen kinderspel meer, en toch is de vreugde van de verrassing dezelfde. En de Heer zegt ons: dit is het koninkrijk van God. Bovendien is dit hoe je het koninkrijk van God vindt. Hoop laait weer op als we graven, de harde korst van de werkelijkheid openbreken en onder de oppervlakte gaan.

Vandaag zou ik u eraan willen herinneren dat zodra de leerlingen van Jezus vrij waren om als christenen in het openbaar te leven, zij begonnen te graven, vooral op de plaatsen van zijn lijden, dood en verrijzenis. De oosterse en westerse tradities herdenken Flavia Julia Helena, de moeder van keizer Constantijn, als de ziel van deze zoektocht. Een vrouw die zoekt. Een vrouw die graaft. De schat die de hoop doet ontbranden, is in feite het leven van Jezus: men moet in zijn voetsporen treden.

Hoeveel andere dingen had een keizerin kunnen doen! Welke nobele plaatsen had ze kunnen verkiezen boven de afgelegen stad Jeruzalem? Hoeveel hoofse genoegens en eerbewijzen. Wij, zusters en broeders, kunnen ons ook vestigen in de posities die we hebben bereikt en in de rijkdommen, kleiner of groter, die ons zekerheid geven. Dus de vreugde die we als kind hadden, is verloren gegaan - dat verlangen om te graven en te vinden, om te ontdekken wat elke dag nieuw maakt.

"Invenire”  betekent "vinden" in het Latijn. Helena's grote "vinding" was de ontdekking van het Heilig Kruis. Dit is de verborgen schat waarvoor je alles verkoopt! Het kruis van Jezus is de grootste ontdekking van het leven, de waarde die alle waarden verandert.

Helena kon dit misschien begrijpen omdat ze al heel lang haar eigen kruis droeg. Ze werd niet aan het hof geboren: er wordt gezegd dat ze een waardin van bescheiden afkomst was op wie de toekomstige keizer Constantius verliefd werd. Hij trouwde met haar, maar uit machtsberekening aarzelde hij niet om haar opnieuw te verloochenen en haar jarenlang te scheiden van haar zoon Constantijn. Toen Constantijn keizer werd, had hij ook haar veel zorgen en teleurstellingen nodig. Maar Helena bleef altijd zichzelf: een vrouw op zoek. Ze had besloten christen te worden en beoefende altijd de naastenliefde, waarbij ze nooit de nederige mensen vergat uit wiens midden ze zelf kwam.

Zoveel waardigheid en trouw aan het geweten, dierbare broeders en zusters, veranderen de wereld zelfs vandaag: ze brengen ons dichter bij de schat, net als het werk van de boer. Het koesteren en verzorgen van het eigen hart vergt inspanning. Het is het moeilijkste werk. Maar door te graven vinden we, door onszelf te verootmoedigen, komen we steeds dichter bij de Heer die zichzelf heeft ontledigd om te worden zoals wij. Zijn kruis ligt onder de korst van onze aarde.

We kunnen trots en achteloos de schat onder onze voeten rondlopen. Maar als we als kinderen Gods worden, leren we een ander koninkrijk kennen, een andere kracht. Graaf aldus, zoals keizerin Helena!