Schisma? Écht?

Predicatie door E.H. Huysegems

Handelingen 5: “27 De hogepriester vroeg: 28 ‘Hebben wij u niet uitdrukkelijk verboden?’   29 De apostelen antwoordden: ‘Men moet God méér gehoorzamen dan mensen.’” 

1. “Aartsbisschoppin” krijgt gelukwensen

Paus Leo XIV: "Ter gelegenheid van de installatie van de [anglicaanse]. Aartsbisschop van Canterbury. Aan de Zeer Eerwaarde Dame Sarah Mullally, aartsbisschop van Canterbury: Met deze zekerheid van Gods blijvende aanwezigheid stuur ik gebedsgroeten aan Uwe Genade ter gelegenheid van uw installatie als aartsbisschop van Canterbury. Door de Heer te vragen u te versterken met de gave van wijsheid, bid ik dat u door de Heilige Geest geleid mag worden in het dienen van uw gemeenschappen. Moge de Heilige Geest op u neerkomen en u vruchtbaar maken in de dienst van de Heer! "
Vaticaan, 20 maart 2026

Zo! De ongeldigheid van anglicaanse wijdingen is door de katholieke Kerk allang vastgesteld, laat staan die van een vrouwelijk persoon. Dan is de anglicaanse kerk al in 1535 van de katholieke afgescheurd. Schisma dus. Toch begroet de huidige paus deze dame als echte bisschop en bidt voor haar voor een vruchtbaar apostolaat. Niets schisma. 

Dat gebeurt volledig in overeenstemming met de koers van de kerkelijke hiërarchie sinds het 2^e Vaticaans Concilie. In het “Lexicon für Theologie und Kirche”, 3^e editie, dus de nu geldige versie van de katholieke encyclopedie, staat het artikel van Dr. Elmar Güthoff: “Schisma, sectie 4: kerkrecht: “Schisma. Protestantse en orthodoxe kerken kunnen volgens canon 11 van het kerkelijk wetboek van 1983 [het nu gangbare] niet als schismatiek worden genoemd. Zoiets zou tegen de ecclesiologie [= de eigen uitleg van de Kerk over wat ze is] van het 2^e Vaticaans Concilie ingaan.”

Dit wil zeggen: groepen die zich echt hebben losgescheurd en de katholieke paus, bisschoppen en concilies niet erkennen, gelden voortaan niet langer als schismatiek. Maar ... Nu de traditionele bisschoppen dreigen uit te sterven en een overlevingsactie als in 1988 wordt aangekondigd, er een katholieke congregatie, die de paus, de bisschoppen … wél erkent en dagelijks voor hun bidt, naar wie nu als enige “schisma” wordt geschreeuwd! Naar de Priesterbroederschap Sint-Pius X (FSSPX), met name. En vele mensen hebben de neiging de luidste schreeuwers of de hoogstgeplaatsten daarin te geloven, zonder eerlijk te kijken of dit écht klopt. 

2. Schisma: wat? Van toepassing op de FSSPX? 

Kerkrecht, canon 751: “Schisma wordt genoemd: het zich onttrekken aan het gezag van de paus of aan de gemeenschap met de onder zijn gezag staande kerkleden.”

De FSSPX heeft altijd de paus en de plaatselijke bisschoppen altijd erkend en voor hun gebeden. Aartsbisschop Lefebvre heeft bij de wijdingen in 1988 alleen maar wijbisschoppen gewijd, geen bisschoppen aan wie een bepaald geografisch gebied met gelovigen werd toegewezen. “Geen jurisdictie”, heet dat officieel. Ze zijn er alleen zodat de wijding van traditioneel opgeleide priesters en in diezelfde ritus sacramenten (vormsels) en zegeningen (H. Oliën) zullen overleven. Zodat het overleven van de traditie (= dat wat de Kerk altijd deed en altijd werkte, “never change a winning team”) gewaarborgd blijft en de hele Kerk zich daaraan kan herbronnen om de huidige crisis te beëindigen.

Stel u voor: “schismatieken” die de paus erkennen en voor hem bidden?? Nooit gebeurd in de kerkgeschiedenis! En dus kan er geen sprake zijn van een schisma!

3. Gezaghebbende specialisten kerkrecht: zeggen hetzelfde over de FSSPX

Onder andere:

4.1991: de bisschop van Honolulu excommuniceert gelovigen van de FSSPX, omdat ze een bisschop van de FSSPX hadden uitgenodigd voor vormsels. Twee maand later heft Kardinaal Ratzinger (Congregatie voor de Geloofsleer) dit als onterecht op. 

6. 1993: Kardinaal Cassidy: “Het gaat bij de FSSPX om een binnenkerkelijke zaak. Ze zijn geen eigen kerk.” 

7. 1997: Monsignore Camille Perl, Secretaris van de Commissie Ecclesia Dei: “Niemand kan ontkennen dat [de leden van de FSSPX] katholieken zijn.” 

4. Geldt bij de FSSPX dan niet ten minste een “excommunicatie”?

Wat is excommunicatie? Canon 1331: “Voor een excommuniceerde persoon zijn verboden: toedienen of ontvangen van sacramenten of zegeningen en uitoefenen van kerkelijke ambten.” Nu het specifiek geval, hier: volgens het kerkelijk wetboek 1983: Canon 1382: “De bisschop die zonder pauselijk mandaat iemand tot bisschop wijdt, en eveneens deze die van hem de wijding ontvangt, lopen een automatische excommunicatie op”. Wat niemand er echter bij vertelt, is dat deze regel uitzonderingen kent: canon 1323, nr. 4: “Aan geen enkele straf is onderworpen diegene die gehandeld heeft onder druk van ernstige vrees, of uit nood.” En: nr. 7: “[en] degene die, wanneer hij een wet of verordening geschonden heeft: zonder schuld gemeend heeft dat één van de omstandigheden aanwezig was waarover van nr. 4.” Dus: zelfs indien de oversten van de FSSPX alleen nog maar zouden denken dat er een noodsituatie bestaat: geen geldige excommunicatie!

5. Is er sprake van een echte noodsituatie in de Kerk?

Kijk naar de statistieken na het 2^e Vaticaans Concilie. Dit was het 1^e niet-dogmatische, dus niet-onfeilbare concilie. Ineenstorting van misbezoek, roepingen, kennis of aanvaarden van het geloof, massale geloofsafval. De situatie was erg genoeg onder Johannes-Paulus II, met zijn extreem oecumenisme: Assisi, koran-kus … Erger nog onder Franciscus: gescheidenen in een nieuwe relatie zonder bekering/biecht tot de communie toelaten (“Amoris Laetitia”), een afgodenbeeld vereren in het Vaticaan (Pachamama), zeggen dat alle godsdiensten wil Gods zijn en naar de hemel leiden (Aboe Dhabi, Singapore), bekering/missie (“proselytisme”) naar het katholiek geloof “zware zonde” noemen, homostellen niet corrigeren maar zelfs – als stel – zegenen (“Fiducia supplicans”, 2023), de traditionele Mis en ritus totaal willen afschaffen (“Traditiones Custodes”, 2021). De huidige Paus Leo XIV is in zijn stijl voorzichtiger, maar zegt luidop de politiek van zijn voorganger voort te zetten en doet dit ook: de erkenning van een mevrouw van een gemeenschap in schisma als “aartsbisschop”, het aanmoedigen van pro-homo-priester James Martin (inclusief gezamenlijke foto), het toelaten van een homo-opmars in het Vaticaan met eigen H. Mis in Il Gesù (zomer 2025), het weigeren van gesprek met de FSSPX (ook al verschijnt die met 10.000 man in Rome), het systematisch benoemen van slechte bisschoppen die “Traditiones Custodes” en dus de afschaffing van de traditionele Mis doorzetten. Intussen is dat al een feit in bisdommen Chicago, Guadalajara, Quimper, Valence, Dijon, enz … 

Professor May: “Zo’n noodsituatie bestond al in de Kerk ten tijde van de ariaanse crisis en van de Franse Revolutie, tegenover de bisschoppen die zich onder de regering stelden. Men moest toen de hoogwaardigheidsbekleders weerstaan, zoals de H. Athanasuis dat deed.”

7. Zijn de ex-Ecclesia Dei-gemeenschappen (Petrusbroederschap e.d.) niet garantie genoeg, dat de traditie overleeft?

Hun werd een bisschop beloofd, echter nooit gegeven. Zonder bisschoppen ben je chanteerbaar: “Wil je nog wijdingen, vormsels, H. Oliën? Dan: geen kritiek!” Bij alle genoemde tekenen van afbraak: waar was de FSSP? De FSSP en dergelijke kunnen zich niet weren. Ze laten zich afslachten. Waar ze nog worden getolereerd, is het om gelovigen bij de FSSPX weg te halen. Dat staat in het Motu proprio “Ecclesia Dei” (2 juli 1988) en werd door Monsignore Gänswein vorig jaar nog eens bevestigd. Wanneer de FSSPX zou verdwijnen, dan verdwijnen ook de andere traditionele gemeenschappen. De FSSPX vormt de beschermende muur rond de hele traditie in de Kerk. Dankzij het hebben van bisschoppen! 

8. Kan het zich voordoen dat een paus niet mag gehoorzaamd worden?

Petrus is door Jezus ingesteld als zijn plaatsvervanger op aarde. En hij heeft opvolgers die mens “paus” noemt. De paus heeft het hoogste gezag op aarde en moet worden gehoorzaamd. Tenzij hij zijn terrein te buiten gaat: geloof, zeden, discipline. Of tenzij hij schade aanricht. De paus is onfeilbaar, maar in slechts in zeer specifieke gevallen: bij het afkondigen van een dogma. Vaticanum I, Pastor Aeternus: “Niet om nieuwe leren aan het licht te brengen. Niet voor dingen zoals Paus Franciscus in Singapore. H. Schrift, Woord Gods: Galaten 2: “11 Maar toen Kefas [= Petrus] in Antiochië gekomen was, heb ik hem in zijn gezicht weerstaan, want hij stond in het ongelijk. 14 Toen ik zag dat hun gedrag niet strookte met de waarheid van het Evangelie, zei ik het tegen Kefas waar allen bij waren.” H. Thomas van Aquino: Summa Theoligiae, II, II, q. 33, a. 4: “Waar het geloof in gevaar is, moeten hoogwaardigheidsbekleders door onderdanen openlijk terecht gewezen worden.” 

9. Twee maten en gewichten: de Duitse en Chinese bisschoppen

Chinese: benoemen en wijden bisschoppen tegen de wil van de paus. Geen consequenties! De Duitse bisschoppen handelen tegen de vanuit Rome bevolen regels. Geen consequenties! Bij de FSSPX echter … 

10. Besluit: in noodtoestand voor Kerk en geloof: alleen bidden en vertrouwen?

“De poorten van de hel zullen haar [de Kerk] niet overweldigen!”, zegt Jezus (Mattheüs 16, 18). Doordat de christenen in de tribune gaan zitten en afwachten? Zo was het in het verleden nooit! De goede God werkt het liefst door mensen die zich aanbieden als Gods werktuigen. Die bereid zijn voor Hem en het ware geloof te strijden. De crisis die het beste op de huidige lijkt is die van het de ketterij van het arianisme (= “Jezus is niet God”). In het jaar 357 laat Keizer Constantius (337-361) Paus Liberius (352-366) gevangen zetten. De keizer wil de paus dwingen een half-ariaans document te ondertekenen en Athanasius voor afgezet te verklaren. Doet Paus Liberius zoiets? Ja! Bewaard in: Denzinger 141: “Liberius, Brief  'Pro deifico': “Toen ik vernam dat u hem [Athanasius], terecht had veroordeeld, heb ik Athanasius, de vroegere bisschop van Alexandrië, uit de gemeenschap van ons allen verwijderd.” De paus zegt dat hij de H. Athanasius excommuniceert! Hoe eindigt dit? Niet Paus Liberius, maar Athanasius wordt later heilig verklaard! Dankzij hem en medestanders is het geloof gered en de kerkcrisis overwonnen!

De huidige kerk- en geloofscrisis duurt nu al 64 jaar. Ook daaraan zal een eind komen. Willen wij in deze tijd aan de kant gaan staan van de huidige opvolgers van Athanasius? Of liever in de tribune gaan zitten en kijken hoe anderen de hete kastanjes uit het vuur halen? Of zelf gaan  meehuilen met de wolven in het bos? Eens zullen we voor God staan, na ons leven op aarde. Waar zou je dan willen dat je nu staat? 

Handelingen 5, 29 “Men moet God méér gehoorzamen dan mensen.”