Hoe kinderen op de bisschopswijdingen voorbereiden?

Herr Berg: Geachte pater Maas, u bent nu al bijna zes jaar hoofd van de kleuterschool en de basisschool St. Aloysius in Memmingen. De Algemeen-Overste van de Priesterbroederschap St. Pius X, pater Davide Pagliarani, heeft de afgelopen weken herhaaldelijk benadrukt dat de priesters en gelovigen hun harten moeten voorbereiden op de aanstaande bisschopswijdingen op 1 juli in Écône. Hoe bereidt u de harten van de kinderen in de kleuterschool en de basisschool voor op deze grote dag?

Pater Maas: Bij de kinderen in de kleuterschool bestaat de voorbereiding vooral uit een voorbereiding van het hart, omdat ze de problematiek van de zaak nog niet begrijpen. We bidden de afgelopen weken steeds weer samen voor de actuele intenties: voor de Heilige Vader, voor de Algemeen-Overste, voor de bisschoppen, en natuurlijk ook voor de nieuwe bisschoppen. In een korte catechese heb ik de kinderen onlangs de rol van de paus uitgelegd, hoewel we dat vorig jaar ook al eens hadden gedaan, namelijk na de verkiezing van paus Leo XIV. Ook de kleintjes begrijpen op een kinderlijke manier dat er in de Kerk leken, priesters en bisschoppen zijn en dat er hier een orde heerst zoals in een gezin. De paus is de vader, de hoogste herder, het hoofd als het ware. Met eenvoudige begrippen leren de kinderen de voorrang van de paus boven alle bisschoppen kennen. Hier laat ik het dan ook bij. 'Kindergebed dringt door de wolken heen', zegt het spreekwoord. Ik ben ervan overtuigd dat de lieve God met zeer groot welbehagen neerkijkt op de gebeden en kleine offers van deze kinderen en dat deze hun uitwerking niet missen. In de vastentijd hebben de leraressen een groot hart onder het kruis gehangen, omringd door een doornenkroon met grote punten. Met kleine offers en goede werken konden de kinderen bloemblaadjes verdienen, waarmee vervolgens de puntige doornen werden beplakt. Dat was nu niet specifiek gericht op de bisschopswijding, maar leert de kinderen al vroeg de geest van de Kerk, namelijk boete doen voor de zonden die Jezus’ wonden hebben veroorzaakt. 

Herr Berg: Hartelijk dank, pater. Bij de kinderen van de basisschool maakt u onderscheid tussen de voorbereiding van het verstand en die van het hart. Begrijpen de kinderen dan al iets van de problematiek rond bisschopswijdingen zonder het pauselijk mandaat?

Pater Maas: O, vergis u daar niet in. De kinderen begrijpen al heel veel! Bij de voorbereiding op de heilige eerste communie in de eerste of tweede klas leren de kinderen al bij de biechtvoorbereiding onderscheid te maken tussen de juiste en de verkeerde gehoorzaamheid. Als de ouders iets verboden zouden gebieden, moet, ja mag het kind niet gehoorzamen. Evenzo leren de kinderen wat zonden van nalatigheid zijn, dat men dus ook kan zondigen als men iets noodzakelijks nalaat. Dat is duidelijk. De kinderen kunnen ook al heel goed onderscheid maken tussen de „oude” en de „nieuwe” misritus, als ik deze begrippen hier zo eenvoudig mag gebruiken.

Soms praten ze er heel spontaan over, bijvoorbeeld als een kind met zijn ouders tijdens een familie-uitje de ‘nieuwe’ mis heeft bijgewoond. Maar we praten er ook over in de godsdienstles. Voor onze kinderen is het geloof iets heel centraals. Ze denken er veel over na. Dat is heel mooi, juist in deze tijd, waarin het geloof voor zo velen iets bijkomstigs is geworden of zelfs verloren gaat.

Hoe ziet de voorbereiding van het verstand op de bisschopswijding er concreet uit?

Pater Maas: Heel concreet hebben we tijdens de vastentijd met de kinderen de zeven gaven van de Heilige Geest besproken. Van de voorvastentijd tot de paasvakantie hebben we elke week een gave bekeken en een korte definitie daarvan uit het hoofd geleerd. Hier werd de kinderen heel duidelijk dat onze beslissingen en ons handelen altijd een beslissen en handelen in het aangezicht van God en in verantwoordelijkheid tegenover God is. Daar komt nog bij dat de beslissingen en het handelen op bovennatuurlijke wijze door God worden beïnvloed, als men de juiste middelen gebruikt en om de nodige genaden vraagt. De kinderen hadden er veel plezier in. In feite heb ik in dit verband niet expliciet over bisschopswijdingen gesproken, maar veeleer over de principes voor het nemen van belangrijke beslissingen, die de kinderen op een dag te wachten staan, zoals de keuze van een levensstand en een beroep. Op de basisschool worden de fundamenten voor de middelbare school gelegd. Het abstraheren naar complexe thema’s leren de kinderen pas later.

Is de voorbereiding van het verstand daarmee dan voltooid?

Pater Maas: Nee, dat was slechts het eerste deel tot aan de paasvakantie. Sinds de paasvakantie houden we ons bezig met het verloop van een priesterroeping, beginnend met de toetreding van een kandidaat-priester tot het seminarie, via de zeven wijdingsgraden tot aan de priesterwijding. Daarmee wordt natuurlijk de rol van de bisschop duidelijk, aangezien hij degene is die de wijding toedient en uit de groep priesters weer enkele worden gekozen die de bisschopswijding ontvangen. Zonder bisschoppen kunnen er immers geen priesters zijn. 

Is dat niet allemaal een beetje theoretisch? 

Pater Maas: (lacht) Nou, dat hangt af van de leraar. We hebben natuurlijk iets bedacht om deze kennis aan de kinderen over te brengen. In het beste geval gebeurt kennisoverdracht via meerdere zintuigen en niet alleen via horen of lezen. Het is zelfs het beste als de kinderen iets tastbaars krijgen, iets dat ze in de hand kunnen nemen. Daarom heb ik zonder aarzelen 10 kleine houten poppen gekocht, die nu zijn aangekleed volgens de stappen die de kandidaat-priester doorloopt tot aan de priesterwijding.

Dus u heeft een eigen priesteropleiding met houten poppen geopend? (lacht)

Pater Maas: Ja, bij wijze van spreken. De eerste pop is gekleed in een soutane. Met de soutane is de seminarist echter nog geen geestelijke. Dat komt pas met de tonsuur. Hier wordt de seminarist ook gekleed in de koorrok. Vervolgens ontvangt de seminarist de vier lagere wijdingen, die gepaard gaan met verschillende taken en genaden. Dit zijn de ostiaar, de poortwachter, je zou kunnen zeggen de koster; vervolgens de lector, die de lezingen mag voorlezen; de exorcist, die de daarvoor speciaal aangewezen priester bij een exorcisme mag bijstaan; en ten slotte de acoliet, de gewijde misdienaar. Daarna volgen de wijding tot subdiaken en vervolgens tot diaken, voordat de priesterwijding plaatsvindt. De uitleg over de verschillende wijdingsgraden is voor de kinderen ongelooflijk verrijkend, omdat ze daardoor de positie, de taak en de heiligheid van de priester veel dieper begrijpen. 

Heeft u dan ook een pop die de bisschop voorstelt?

Pater Maas: Ja, maar de staf ontbreekt nog. Een moeder, een opvoedster en een seminarist van het seminarie in Zaitzkofen hebben de figuren met veel liefde gemaakt. Ik geloof dat de kinderen door deze lessen veel meenemen voor hun eigen beroepskeuze.

En hoe verschilt nu de voorbereiding van het verstand van die van het hart?

Pater Maas: Het hangt natuurlijk nauw met elkaar samen en kan niet van elkaar worden gescheiden. Nadat we de kinderen het belang en de heiligheid van het priesterschap hebben bijgebracht, wekken we in hun harten een groot verlangen naar zulke priesters. De heiligheid van de priesters hangt echter niet in geringe mate af van het gebed van de gelovigen. Men zegt dat een parochie de priester krijgt die ze verdient en dat de heiligheid van de priester dienovereenkomstig uitvloeit op de vroomheid van de parochie. Dat is een wederzijdse werking. Hoe meer de kinderen en natuurlijk wij volwassenen dus bezield zijn om voor goede priesters en bisschoppen te bidden, hoe betere priesters de lieve God ons zal sturen. In de huidige situatie bidden we samen met de kinderen voor goede bisschoppen voor de traditie van de Kerk. De kinderen verlangen naar een waardige vormselviering en naar bisschoppen naar wie ze kunnen opkijken. Bisschoppen die, net als een heilige Maarten, een heilige Blasius of een heilige Nicolaas, de harten van de mensen voor God winnen. Vergis je daar niet in. De kinderen hebben hier een zeer fijn gevoel voor. Onlangs vertelde een kind tijdens de godsdienstles dat de pastoor in spijkerbroek en overhemd naar de huwelijksviering was gekomen. Dat stelt niet alleen ons volwassenen teleur. Ook de kinderen merken dat er iets niet klopt. Voor hen is de priester in de soutane de man van God. Een priester of een bisschop in pak, zelfs als hij de Romeinse kraag draagt, heeft iets gebrekkigs. 

U bedoelt dus dat uw basisschoolleerlingen het verschil tussen de Kerk voor en na het concilie al begrepen hebben.

Pater Maas: Ja, daar kunt u zeker van zijn. Natuurlijk begrijpen ze niet de volledige omvang van de veranderingen en gevolgen van de conciliaire en postconciliaire hervormingen, maar in sommige gevallen zien ze zelfs beter dan sommige volwassenen dat er een diepe crisis in de kerk heerst. Weet u, als een kind uit een parochie komt na een Doop of een eerste communie en op school vertelt hoe onvroom de gelovigen in de kerk waren, dat er gekletst en gelachen werd, dat er vrouwen de heilige communie uitdeelden, dat iemand zelfs de heilige hostie in zijn broekzak stopte en meenam, dan hoeven ze de kinderen niet uit te leggen dat er een crisis is. Zulke taferelen schokken de kinderen erg. En als wij volwassenen daar minder door geschokt zijn, is dat zeer zorgwekkend.

Maar vatten de kinderen dat niet op als onoplettend of oneerbiedig, omdat de ouders en de priesters hen dat volgens de traditie zo hebben “ingeprent”. Vergeef mij alstublieft de uitdrukking.

Pater Maas: Zeker zijn de kinderen sceptisch, omdat ze de kritiek van de volwassenen en van ons priesters op veel misstanden in de kerk al hebben gehoord. Dat mag echter niet verhullen dat de kinderen zelf een gevoel voor het heilige ontwikkelen, en dat doen ze daar waar ze gewoonlijk naar de heilige Mis gaan. Ze leren in onze kerken en kapellen juist wat eerbied en waardigheid is. Ze leren de heilige dingen met eerbied te gebruiken. Daarom hebben ze ook al vroeg het gevoel om het gebrek aan eerbied en waardigheid te constateren.

Tot slot wil ik nog een laatste vraag stellen: hoe gaat u het eerste bezoek van een van de nieuw gewijde bisschoppen voorbereiden? 

Pater Maas: We zullen de bisschop bij ons in de kleuterschool uitnodigen en het zou geweldig zijn als de kinderen de dag na het Vormsel een hoogmis met de bisschop als scholierenmis zouden mogen vieren. Ja, dat zou het mooiste zijn. Dat hebben we vroeger al eens gehad met de overleden bisschop Tissier de Mallerais. Ja, dat zou het mooiste zijn wat ik voor onze kinderen zou kunnen wensen. 

De heer Berg: Hartelijk dank, E.H. Pater Maas, voor uw tijd en het vriendelijke gesprek.

Pater Maas: Graag gedaan. Gods zegen!