Kardinaal Zen: "Ik was het enige zwarte schaap op het consistorie"

Verslag van de 94-jarige Chinese kardinaal Joseph Kardinaal Zen Ze-kiun SDB over het consistorie in Rome (07 - 09-01-2026).

Lieve broeders en zusters,

Ik ben sinds een week terug in Hongkong, nadat ik uit Rome ben teruggekeerd. Jullie hebben je vast afgevraagd waarom ik jullie nog niet online heb verteld hoe ik de afgelopen twee weken heb doorgebracht. Jullie hebben geduldig gewacht; vergeef me alstublieft.

De week in Rome was echt geweldig.

Omdat mijn gedrag tijdens mijn twee vorige buitenlandse reizen als bevredigend werd beoordeeld, vroeg de politie deze keer geen borgsteller of borgsom. Ze gaven me meteen mijn paspoort. Wat een zegen! Ik vertrok op de avond van 4 januari zonder problemen en kwam op 5 januari rond het middaguur veilig aan in Rome. Daar werd ik begeleid door pater Carlos Cheung. Ik verbleef in de Pauselijke Salesiaanse Universiteit en de gastvrijheid van de rector was in alle opzichten voorbeeldig.

Op de ochtend van 6 januari, het hoogfeest van de Openbaring des Heren, celebreerde ik de Mis in mijn titelkerk, de kerk Santa Maria Madre del Redentore. Dit gaf me het gevoel echt een pastoor te zijn in het bisdom van de paus. Op de ochtend van 7 januari vierde ik de mis in de Sint-Pietersbasiliek en vroeg ik de Heer om zijn zegen voor de bijeenkomst van de kardinalen, die 's middags zou beginnen.

Even later kreeg ik een privé-audiëntie bij de paus. Hij was heel hartelijk en sprak een half uur met mij. Ik praatte veel, hij luisterde aandachtig. Hij is echt een leider die kan luisteren!

Het consistorie begon op de middag van 7 januari 2026.

Oorspronkelijk waren er vier onderwerpen gepland:

• Evangelii Gaudium (de eerste apostolische brief van paus Franciscus)
• “Synodaliteit”
• De hervorming van de Romeinse Curie (zie Praedicate Evangelium)
• De Tridentijnse mis en de mis volgens het Tweede Vaticaans Concilie

Op het laatste moment werd vanwege tijdgebrek besloten dat iedereen slechts twee onderwerpen ter discussie mocht kiezen en daarover moest stemmen. Uiteindelijk werden de onderwerpen 1 en 2 gekozen. (Naar mijn mening werd daarmee een hele middag verspild).

08-01-2026

Ochtend: concelebratie met de paus

Discussie over thema 1

Lunch met de paus

Middag: discussie over thema 2

Een geplande tweedaagse bijeenkomst werd een eendaags evenement. Erger nog: het verloop van de bijeenkomst leek op dat van de nog niet zo lang geleden gehouden ‘synode’. 

Iedereen zat aan ronde tafels en praatte met elkaar. De discussietijd in de plenaire vergadering was zeer beperkt – slechts twee sessies van 45 minuten, en telkens hadden slechts vijftien personen de gelegenheid om te spreken.

Bovendien hield de ‘prediker’ van de synode voor aanvang van de vergadering een preek voor de kardinalen. De prefect van het dicasterie voor de geloofsleer deelde ook een document uit. Ook de secretaris-generaal van het synodesecretariaat nam het woord. Hoewel onderwerp 4 deze keer niet ter discussie stond, deelde de prefect van het dicasterie voor de eredienst toch een document uit. Blijkbaar beschouwden sommige mensen dit consistorie als een voortzetting van de ‘synode over synodaliteit’.

Ik ben geneigd tot “complottheorieën” en vermoed dat deze bijeenkomst werd ondermijnd door de “volgelingen” van paus Franciscus. Zij deden hun uiterste best om de kardinalen te verhinderen hun mening te uiten.

Maar is dat niet precies het tegenovergestelde van waarvoor paus Leo het consistorie had bijeengeroepen?

Na de bijeenkomst merkten ook enkele kardinalen op dat er ernstige problemen waren geweest met de organisatie. In tegenstelling tot mij waren zij echter niet geneigd tot ‘complottheorieën’. Sommigen dachten dat het misschien gewoon kwam doordat er aan het einde van het Heilig Jaar te veel evenementen waren en paus Leo daarom niet persoonlijk toezicht kon houden op de voorbereiding van het consistorie.

Ik had een tekst voorbereid om bij te dragen aan de discussie over thema 1. Omdat elke toespraak echter beperkt was tot drie minuten, kon ik deze niet volledig voorlezen en alleen de kernpunten presenteren. Daarna gaf ik de volledige tekst aan verschillende kardinalen, en deze kwam al snel in handen van journalisten.

De paus moedigde iedereen aan om openlijk te spreken. Ik had vrij scherpe kritiek op de “synode” en de zogenaamde maatregelen voor de “implementatiefase”.

Ik weet dat enkele kardinalen de afgelopen maanden soortgelijke standpunten als ik hadden geuit. Maar tijdens de vergadering spraken slechts weinigen, en zelfs degenen die het woord namen, deden dat op een zeer “beleefde” manier. Helaas werd ik daarmee het enige ‘zwarte schaap’ (the only ‘bad child’).

Na mijn bijdrage leek het alsof sommige mensen me afkeurend aankeken. Maar zowel binnen als buiten de vergadering spraken veel broeders en zusters van het ‘traditionele kamp’ hun waardering uit.

Ik heb niet gelet op de reactie van de paus. Maar ik weet en geloof vast dat hij een leidende persoonlijkheid is die kan luisteren.

Wat is dan mijn algemene indruk van deze bijeenkomst? Diepe dankbaarheid.

Het besluit van de paus om een consistorie bijeen te roepen is een zeer welkome ‘doorbraak’. 

Onmiddellijk daarna kondigde hij aan dat er eind juni nog een consistorie zal plaatsvinden, en dat er voortaan elk jaar een zal worden gehouden, die langer zal duren. De procedures zullen zeker worden verbeterd, zodat de paus uitgebreid kan luisteren naar de meningen van zijn medebroeders.

De Heer zegene paus Leo XIV.