Joan Lindhout over zijn weg naar de katholieke Kerk en de Traditionele Latijnse Mis

Joan Lindhout groeide op binnen het Nederlandse protestantisme en was jarenlang ouderling (een ambt in de protestantse kerk, red.). In zijn boek Dat nooit beschrijft hij hoe zijn zoektocht naar waarheid hem uiteindelijk bracht tot toetreding tot de Rooms-Katholieke Kerk. In dit interview vertelt hij waarom juist de Traditionele Latijnse Mis voor hem beslissend werd. Op zondag 4 januari wordt het boek gepresenteerd bij de kapel in Leiden.

Kunt u iets vertellen over uw religieuze achtergrond?

“Ik ben opgegroeid binnen de hervormde traditie en ben daar ook diep in gevormd. De Bijbel nam een centrale plaats in, net als ernst, zondebesef en de noodzaak van verlossing. Later werd ik actief als ouderling. Het geloof was voor mij geen culturele omlijsting, maar een zaak van eeuwig leven of dood.

Tegelijkertijd leefde ik in een kerkelijke wereld die steeds verder versplinterde. Verschillen in leer en praktijk werden vaak gerelativeerd, terwijl ik juist verlangde naar zekerheid, continuïteit en waarheid.”

Wat bracht u ertoe om u serieus te verdiepen in het katholicisme?

“Ik kwam in aanraking met traditioneel katholieke gelovigen en zag bij hen iets wat mij raakte: toewijding, ernst in het geloof, maar ook vreugde en een leven dat zichtbaar rondom God was geordend. Dat zette mij aan het denken.

Het beslissende moment kwam echter bij een lezing van dr. Gavin Ashenden over Mariaverschijningen en eucharistische wonderen. Ik ging daarheen met de overtuiging dat ik dit als protestant wel zou kunnen weerleggen. Maar ik merkte tot mijn schrik dat ik geen inhoudelijk protestants antwoord kon formuleren. Het enige wat ik nog kon zeggen was: ‘het zal wel van de duivel zijn’, simpelweg omdat het niet paste binnen mijn bestaande overtuigingen.

Achteraf zie ik hoe gevaarlijk die houding was. Ik herken nu in mezelf iets van de farizeeën. Zij zagen wat Christus deed en konden Zijn werken niet ontkennen, maar omdat Zijn daden een bedreiging vormden voor hun eigen geloofsleer en religieuze praktijk, concludeerden zij dat het wel van de duivel moest zijn. ‘Hij drijft de demonen uit door Beëlzebul’ (Marc. 3,22).

Die confrontatie dwong mij tot eerlijkheid. Wat als mijn uitgangspunt verkeerd is? Vanaf dat moment kon ik mij niet langer tevreden stellen met karikaturen van het katholicisme. Ik moest onderzoeken of datgene wat ik altijd had verworpen, misschien juist het zuivere geloof was wat al die tijd bewaard was gebleven.”

Wanneer kwam u voor het eerst in aanraking met de Traditionele Latijnse Mis?

“Dat was bij een voormalig werkgever, waar collega’s mij uitnodigden om een Heilige Mis bij te wonen in de traditionele ritus. Ik weet nog goed dat ik achter in de kerkbank zat, bijna letterlijk met gebalde vuisten. In mijn beleving stond het vast: dit is zo fout. Al die ‘rariteiten’. Een priester die je niet begrijpt, die telkens dezelfde handelingen verricht, al die gebaren. Ik dacht: dit is allemaal niet nodig. Geloof alleen!

Die eerste ervaring vergrootte mijn onbegrip tegenover het katholicisme alleen maar. Ik zag het als overbodige vorm, als iets wat afleidde van wat voor mij de kern was. Pas later, toen ik mij werkelijk begon te verdiepen in het katholieke geloof, veranderde dat. Er ontstond een verlangen naar de Eucharistie, naar het werkelijk in gemeenschap zijn met Onze Heer Jezus Christus.

Vanaf dat moment bezocht ik, wanneer het mogelijk was, vaker de Traditionele Latijnse Mis. Het beslissende moment kwam toen ik voor het eerst een H. Mis bijwoonde bij de FSSPX in Leiden. Daar viel alles op zijn plaats. Ik werd getroffen door de vanzelfsprekendheid waarmee God centraal staat. Niet de gemeenschap, niet de priester, maar Christus Zelf. Ik had niet het gevoel dat er iets ‘uitgelegd’ moest worden; het werd eenvoudigweg gedaan.”

Speelde de Eucharistie hierin een doorslaggevende rol?

“Zonder twijfel. De Eucharistie werd voor mij het criterium. Als Christus werkelijk aanwezig is, dan kan de liturgie geen kwestie van smaak zijn. Dan vraagt dit om maximale eerbied.

In de Traditionele Latijnse Mis zag ik dat geloof niet slechts beleden wordt, maar belichaamd. De manier waarop de priester handelt, hoe hij zich opstelt tegenover het altaar, hoe de Communie wordt uitgereikt, alles drukt uit: hier gebeurt iets heiligs.”

Wat betekent de Traditionele Latijnse Mis nu concreet voor uw geloofsleven?

“De Heilige Mis is voor mij de hemel op aarde, zo eenvoudig is het. Er is op aarde niets heiligers dan de Heilige Eucharistie: Jezus Christus Zelf. Dat is wat de Mis ons schenkt, elke dag opnieuw, ‘van waar de zon opgaat tot waar zij ondergaat’ (Mal. 1,11). En wie eenmaal iets van de hemel heeft geproefd, neemt geen genoegen meer met minder.

In de traditionele ritus komt deze werkelijkheid ten volle tot uitdrukking. Alles is gericht op het Offer, op de werkelijke tegenwoordigheid van Christus. De stilte, de gebaren, de eerbied: zij vormen samen de ziel om te ontvangen wat oneindig groter is dan wijzelf.

Ik ben later, bij mij in de buurt en eens in Frankrijk, ook naar een Mis in de nieuwe ritus gegaan. Dat heeft mij diep geschokt. Het Lichaam van Onze Lieve Heer werd behandeld alsof het bijzaak was, zonder de eerbied die zo’n mysterie vraagt. Het leek alsof wat uiterlijk werd gedaan, niet overeenkwam met wat innerlijk werd beleden. Dat klinkt misschien hard, en ik wil niet generaliseren, maar dit is wat ik zelf heb ervaren.

Juist daardoor werd mij opnieuw duidelijk wat de Traditionele Latijnse Mis betekent: zij bewaart en drukt zichtbaar uit wat wij geloven. Zij leert mij dat het geloof niet draait om beleving of gemak, maar om aanbidding. En dat vormt mijn geloofsleven, elke dag opnieuw.”

Voor wie heeft u Dat nooit geschreven?

“Ik heb het boek geschreven voor mensen die, net als ik, de Reformatie van binnenuit kennen en toch niet meer om Rome heen kunnen. Voor hen die zijn opgegroeid met een diep respect voor de Schrift, maar gaandeweg zijn gaan worstelen met de vraag of waarheid werkelijk veranderlijk kan zijn.

Tegelijk is het boek niet alleen voor mensen met mijn achtergrond, al zullen zij er waarschijnlijk veel in herkennen. Ik heb het geschreven voor iedereen die serieus wil nadenken over de vraag waar de Kerk van Christus zich werkelijk bevindt. Niet in abstracte zin, maar concreet, zichtbaar en door de eeuwen heen herkenbaar.

Dat nooit is geen aanval en ook geen pamflet. Het is een verantwoording. Ik leg uit waarom ik katholiek ben geworden en waarom ik niet buiten de Kerk kon blijven die haar geloof, haar liturgie en haar sacramenten trouw heeft bewaard. Ik beschrijf eerlijk hoe het voor mij is gegaan, met alle weerstand, twijfel en verwarring die daarbij hoorde.

Ik probeer niets op te dringen. Ik wil vooral laten zien dat deze weg niet voortkomt uit sentiment of esthetiek, maar uit consequent denken en uit de bereidheid om mijn eigen overtuigingen onder ogen te zien. Wie die vraag eerlijk durft te stellen, zal zich in dit boek herkennen — ook als hij nog niet weet waar die weg zal eindigen.”

Dat nooit verschijnt bij Una Sancta Publishing en is verkrijgbaar als paperback, e-book en luisterboek.

Voor meer informatie en bestellen: klik hier.