Iran: de katholieke minderheid in gevaar

Na de start van de gezamenlijke Israëlisch-Amerikaanse operaties op 28 februari 2026 en de aankondiging van het overlijden van de Iraanse Opperste Leider riep paus Leo XIV op tot een onmiddellijke stopzetting van de vijandelijkheden. De paus wees op de potentieel explosieve religieuze gevolgen voor het hele land en zijn kwetsbare christelijke gemeenschappen.

Heilige plaatsen onder het puin

De duizendjarige steden van het oude Perzië zijn niet gespaard gebleven. Qom, de theologische hoofdstad van het ‘twaalfver-sjiitisme’ [red: belangrijkste stroming binnen de sjiitische islam – waar twaalf door god aangestelde leiders worden gevolgd die afstammen van Mohammed], werd getroffen door de luchtaanvallen. Isfahan, een andere belangrijke plaats voor de sjiitische spiritualiteit en de thuisbasis van de beroemde Armeense Vank-kathedraal, werd ook getroffen door luchtaanvallen.

Hoewel de Iraanse autoriteiten nog geen nauwkeurige balans hebben opgemaakt van de schade aan de religieuze gebouwen, worden de sociale media al overspoeld met beelden van rookpluimen die opstijgen in de buurt van de gouden koepels.

Een gemeenschap tussen twee vuren

Voor het regime, dat zich opwerpt als verdediger van de islam tegen de “zionistisch-kruisvaardersagressie”, dreigen deze symbolische aanslagen een geopolitiek conflict te veranderen in een ware heilige oorlog. In dit klimaat van woede bevindt zich de kleine katholieke gemeenschap in Iran – volgens de statistieken van de Heilige Stoel naar schatting ongeveer 22.000 gelovigen (waarvan slechts 2.000 van het Latijnse ritus) – in een precairder situatie dan ooit.

Ze bestaat voornamelijk uit Chaldeeërs, Armeense katholieken en een handvol Latijnen, vaak van buitenlandse afkomst of bekeerlingen. Hoewel ze officieel als dhimmi-minderheid wordt beschermd door artikel 13 van de grondwet, wordt ze al jarenlang onderworpen aan een verstikkende controle: sluiting van huiskerken, arrestaties van bekeerlingen en een strikt verbod op bekering.

De ngo Article 18 registreerde in 2025 nog tientallen gevallen van detentie wegens “christelijke propaganda”. Een lokale waarnemer zegt: “Voor de hardste kernen van de machthebbers vervaagt het onderscheid tussen westers buitenlands beleid en het katholieke geloof op gevaarlijke wijze.”

Kardinaal Dominique Mathieu, aartsbisschop van Teheran, probeert de gebedshuizen open te houden, maar de druk van de veiligheidsdiensten rond de zes bisdommen van het land is toegenomen.

De diplomatieke uitdaging van de “Amerikaanse paus”

De huidige oorlog verergert deze kwetsbaarheid dramatisch. In een land waar alles wat aan het Westen doet denken verdacht is, dreigt de Amerikaanse afkomst van paus Leo XIV – de eerste paus die in de Verenigde Staten is geboren – de lokale katholieken in diskrediet te brengen.

Ten eerste bestaat het risico van generalisatie. “We bidden dat onze gelovigen niet worden gelijkgesteld met de agressors”, vertrouwt een Chaldeeuwse priester uit Teheran anoniem toe.

Maar ook het risico van een exodus. De gemeenschap, die al verzwakt is door de massale emigratie van Armeniërs en Assyriërs, vreest nu zowel “collateral damage” als golven van patriottische repressie.

Geconfronteerd met deze escalatie reageerde de paus onmiddellijk. Op zondag 1 maart jongstleden sprak Leo XIV tijdens het Angelus zijn “diepe bezorgdheid” uit over de dramatische gebeurtenissen in Iran.

“Stabiliteit en vrede worden niet bereikt door wederzijdse dreigementen of door wapens die vernietiging en dood zaaien, maar alleen door een redelijke dialoog”, verklaarde hij. Deze boodschap werd des te meer onder de loep genomen omdat ze afkomstig was van een Amerikaanse paus die openlijk afstand neemt van de regering-Trump.

Voor Iraanse katholieken is deze morele steun van vitaal belang, maar zal deze voldoende zijn? Hun voortbestaan zal afhangen van het vermogen van een toekomstige macht – of de overblijfselen van de huidige macht na de dood van ayatollah Khamenei – om een schijn van religieuze tolerantie te handhaven in een land dat in chaos verkeert.