Engelstalige canonist: De voorgenomen excommunicatie is willekeurig, onsamenhangend en contraproductief!

Een kanunnik uit Shaftestbury, een Engelstalige canonist, aarzelt niet om „een canonisch, theologisch en pastoraal pleidooi tegen de voorgenomen excommunicatie van de Priesterbroederschap Sint-Pius X“ te publiceren.

Volgens kath.net van 29 april 2026 zou het Vaticaan de Priesterbroederschap Sint-Pius X, na de bisschopswijdingen die op 1 juli aanstaande in Écône (Zwitserland) zullen plaatsvinden, excommuniceren en als schismatiek bestempelen. De Duitstalige website citeert de uitspraken van de Italiaanse journalist Nico Spuntoni aan de Amerikaanse Vaticaanverslaggeefster Diane Montagna: “Goed geïnformeerde bronnen hebben mij bevestigd dat het Congregatie voor de Geloofsleer zich al voorbereidt op een schisma na de nieuwe bisschopswijdingen.” En volgens dezelfde bronnen bevestigt Nico Spuntoni dat het Dicasterie van kardinaal Víctor Manuel Fernández van plan is „pastorale steun te verlenen aan leden van de geestelijkheid die tot de Priesterbroederschap behoren en daar na een nieuwe breuk met Rome niet willen blijven”.

Dit doet denken aan de Pauselijke Commissie Ecclesia Dei, een structuur die door Rome was opgezet om priesters op te vangen die de wijdingen van 1988 weigerden, met het bekende succes! Deze commissie werd in 2009 opgenomen in de Congregatie voor de Geloofsleer en vervolgens in 2019 zonder meer ontbonden, zodat de voormalige Ecclesia Dei-gemeenschappen nu aan de goodwill van de bisschoppen zijn onderworpen. Zo werd de Priesterbroederschap Sint-Petrus in 2024 op brutale wijze verwijderd door Mgr. Laurent Dognin, bisschop van Quimper en Léon.

Wat betreft deze mogelijke excommunicatie is het nuttig te verwijzen naar het oordeel van pater Jaime Mercant Simó, een Spaanse canonist, die op 21 februari jongstleden verklaarde dat er „geen schisma, noch zonde” zou zijn als gevolg van de wijdingen in Écône. 

In dezelfde lijn publiceerde de Amerikaanse website Rorate Cœli op 6 mei het oordeel van een kanunnik uit Shaftestbury, wie zijn anonimiteit wenst te bewaren. Deze Engelstalige canonist aarzelt niet om “een canoniek, theologisch en pastoraal pleidooi tegen de voorgenomen excommunicatie van de Priesterbroederschap Sint-Pius X” te publiceren. 

Volgens hem zou een excommunicatie, “mocht deze worden opgelegd, noch canoniek zinvol, noch theologisch coherent, noch pastoraal opportuun zijn. Op basis van de juridische traditie van de Kerk, de historische precedenten en de pastorale vereisten waarop de recente pausen voortdurend een beroep doen, kan worden gesteld dat de overwogen excommunicatie willekeurig, onsamenhangend en contraproductief zou zijn voor de eenheid en de zending van de katholieke Kerk.”

En hij merkt op: “Al jaren streeft de Priesterbroederschap via onderhandelingen naar een geregelde status en een tot stand komen van een oplossing voor de kwestie van de bisschoppelijke opvolging. Het kennelijke onvermogen van het Vaticaan om de Priesterbroederschap tegemoet te komen, terwijl het wel groepen verwelkomt die leerstellig veel heterodoxer zijn, onthult een verontrustende ‘dubbele moraal’ die de geloofwaardigheid van het disciplinaire gezag van Rome ondermijnt en een schadelijke boodschap uitdraagt aan de gelovigen die gehecht zijn aan de traditie van de Kerk.”

De canonist benadrukt dat dit voornemen tot excommunicatie een drievoudige mislukking zou betekenen, omdat:

“1. Canoniek beschouwd pleiten de noodtoestand, de afwezigheid van schismatische bedoelingen en de strikte interpretatie van het recht tegen de sanctie.

2. Theologisch beschouwd wijst het verschil in behandeling tussen katholieken die trouw zijn aan de leer en de heterodoxen op een ecclesiologische inconsistentie.

3. Pastoraal beschouwd zou de sanctie levende gemeenschappen overleveren aan een onrechtvaardige marginalisering, terwijl er vreedzame oplossingen bestaan.”

Tenslotte pleit de canonist voor een vreedzame oplossing : “De Priesterbroederschap Sint-Pius X herhaalt al jaren dat de Kerk een crisis doormaakt op het gebied van het geloof, de liturgie en haar identiteit zelf. Het antwoord van de Heilige Stoel op de geplande wijdingen dreigt deze diagnose te bevestigen: wanneer degenen die de traditie verdedigen als vijanden worden behandeld, en degenen die haar tegenspreken als partners worden beschouwd, is er sprake van wanorde. De remedie is niet de hamer van de wet, maar de uitgestoken hand van de dialoog, van barmhartigheid en van een werkelijk pastorale toepassing van het canoniek recht dat de Kerk in stand houdt ten behoeve van al haar gelovigen.” 

Zal dit advies in Rome worden gehoord? De toekomst, die aan God toebehoort, zal het uitwijzen.