Doctor kerkelijk recht: "Deze bisschopswijdingen zijn geen zonde en geen schisma!"

Professor Jaime Mercant Simó, diocesaan priester van Mallorca, doctor in de thomistische filosofie en in de rechten, docent aan het Centrum voor Theologische Studies en directeur van de diocesane bibliotheek, is geen lid van de FSSPX. Hoewel we niet elk punt van zijn verklaring op X onderschrijven, geven we deze toch hieronder weer, omdat ze aantoont dat de komende wijdingen van de FSSPX buiten haar gelederen aanleiding geven tot serieuze en onderbouwde reflecties.

---

Verschillende lezers hebben mij vragen gesteld over de komende bisschopswijdingen van de Priesterbroederschap Sint-Pius X. Hier volgt mijn standpunt, op pedagogische wijze uitgedrukt in de vorm van vragen en antwoorden:

1. Begaan de lefebvrianen een doodzonde met deze bisschopswijdingen?

— Nee, absoluut niet.

2. Is dit geen schismatieke daad?

— Nee, formeel gezien is dat niet het geval.

3. Waarom is dat formeel niet het geval?

— Omdat er, om van een “volmaakt schisma” te kunnen spreken, een duidelijke intentie moet zijn om een schismatische daad te stellen en om met de nieuwe bisschoppen een hiërarchische jurisdictie op te richten die parallel loopt aan die van de rooms-katholieke kerk. In dit geval zal echter geen van beide plaatsvinden.

4. Kan het dan op zijn minst een daad van ongehoorzaamheid zijn?

— Ja, dat is het inderdaad, althans materieel, aangezien Rome niet wenst dat deze wijdingen plaatsvinden.

5. Zondigen zij dan dodelijk door ongehoorzaamheid?

— Nee, want in dit geval lijkt de intentie van het gezag van de FSSPX, de wijders en de toekomstige gewijden oprecht. Zij beroepen zich op de “noodtoestand”, die de “materiële ongehoorzaamheid” zou rechtvaardigen. In dit opzicht hebben we geen objectieve redenen om te twijfelen aan hun geweten of hun oprechte intentie, namelijk het welzijn van de zielen die onder hun hoede staan.

6. Maar de excommunicatie latae sententiae, dat wil zeggen automatisch en onmiddellijk, zal toch plaatsvinden?

— Vanuit canoniek oogpunt wel, maar naar mijn bescheiden mening zou deze excommunicatie nietig zijn. Ik geloof dat er voldoende theologische en filosofische redenen zijn om tot deze conclusie te komen, ook al weet ik dat veel canonisten mij vanuit een puur legalistisch standpunt zullen tegenspreken. Ik denk echter dat, afgezien van de fundamentele reden van “noodtoestand”, de “formele reden” waarom deze straf zou moeten worden toegepast, ontbreekt, aangezien er geen objectieve intentie is tot een formeel schisma of tot het creëren van een parallelle jurisdictie.

7. Heeft Mgr. Lefebvre de straf van excommunicatie gekregen?

— Ja, net zoals deze bisschoppen die waarschijnlijk zullen krijgen; maar ook zijn excommunicatie was ongeldig, want op het bovennatuurlijke niveau van het mystieke Lichaam is deze bisschop nooit uit de gemeenschap met de Kerk getreden.

8. Wat bedoelt u daarmee?

— De essentie van de gemeenschap is drieledig: leerstellig, sacramentaal en hiërarchisch. Ik ben dan ook van mening dat Mgr. Lefebvre en, bij uitbreiding, de FSSPX geen van deze drie “essentiële dimensies” van de kerkelijke gemeenschap hebben ontkend.

9. Is de FSSPX in leerstellige gemeenschap?

— Natuurlijk, zij is nooit opgehouden te onderwijzen wat de Kerk altijd heeft geloofd.

10. Maar stellen de lefebvrianen de documenten van het Tweede Vaticaans Concilie niet voortdurend ter discussie?

— Ze verwerpen niet alles in zijn geheel, zoals vaak wordt gedacht, aangezien deze teksten elementen bevatten die onder het depositum fidei vallen. Ze benaderen echter bepaalde “gevoelige” kwesties, waarover theologische discussie legitiem is, met een kritische geest.

11. Hoe kunt u zoiets zeggen?

— Ik kan dat zeggen omdat de ‘aard’ van het Concilie mij dat toestaat.

12. Wat bedoelt u daarmee?

— Ik bedoel dat Vaticanum II een concilie van ‘pastorale aard’ was, niet dogmatisch; daarom genoot het niet het charisma van onfeilbaarheid, aangezien men op geen enkel moment iets op onfeilbare wijze wilde definiëren of veroordelen; dat was de uitdrukkelijke beslissing van de meerderheid van de concilievaders. Ondanks deze ‘pastorale aard’ hebben sommigen in de postconciliaire periode echter geprobeerd dit concilie om te vormen tot een 'superdogma “.

13. ”Superdogma"? Is dat niet respectloos? Waarom gebruikt u de retoriek van Lefebvre?

— Ik gebruik in feite de eigen woorden van Joseph Ratzinger, die tijdens een bezoek aan de bisschoppen van Chili (1988) dezelfde termen gebruikte.

14. Is het trouwens waar dat de FSSPX in sacramentele gemeenschap is?

— Haar sacramenten zijn niet alleen geldig, maar worden ook gevierd volgens de traditionele riten die de Kerk sinds mensenheugenis gebruikt.

15. Maar het is duidelijk dat de FSSPX niet in hiërarchische gemeenschap is, nietwaar?

— Hoewel haar “institutionele situatie” op canoniek vlak onregelmatig en onvolmaakt is, blijft de Priesterbroederschap Sint-Pius X de paus van Rome erkennen als hoogste herder van de universele Kerk. Ze erkent en respecteert ook de jurisdictie van alle bisschoppen van de katholieke wereld.

16. Geef me een bewijs van wat u zegt.

— Bij elke mis van de FSSPX noemen de priesters zonder uitzondering in de canon missae de paus en de plaatselijke bisschop.

17. Is dat geen erg zwak argument?

— Absoluut niet. De meest formele en openbare uiting van hiërarchische erkenning vindt juist plaats in de heilige Mis, concreet in de canon.

18. Bent u lefebvrist of filo-lefebvrist?

— Geen van beide, meneer; ik ben onafhankelijk. Ik ben gewoon katholiek en als zodanig ben ik kritisch, dat wil zeggen dat ik de goede gewoonte heb om mijn verstand en onderscheidingsvermogen te gebruiken.

19. Toch lijkt het alsof u het op alle punten eens bent met de FSSPX?

— Nee, dat ben ik niet. Over bepaalde houdingen en kwesties ben ik het niet eens, maar die zijn naar mijn mening secundair en incidenteel. Wat betreft de “essentie” ben ik het 100% eens met de Priesterbroederschap en daarom zal ik niet bijdragen aan haar onrechtvaardige en onevenredige publieke “demonisering”.

20. Kunt u mij vertellen wat de essentie is?

— De ‘essentie’ is haar “katholiciteit”. Punt uit.

21. Maar maakt u zich geen zorgen over de ‘neiging’ van de lefebvrianen?

— Ik maak me meer zorgen over de vele heterodoxen, godslasteraars en heiligschenners die overal te vinden zijn, vooral in Duitsland. Ik maak me ook zorgen over de dubbele moraal die lijkt te bestaan bij de toepassing van straffen en censuur door de kerkelijke autoriteiten.

22. Welke oplossing ziet u voor het huidige Lefebvristische probleem?

— Ten eerste denk ik dat Rome welwillendheid zou moeten tonen en de wijding van deze toekomstige bisschoppen formeel zou moeten aanvaarden, terwijl het de spirituele vruchten van het apostolaat van de FSSPX erkent. Ik geloof dat dit een echte daad van barmhartigheid en intelligentie zou zijn; deze twee dingen zijn niet onverenigbaar.

23. Bent u niet bang om voor deze meningen bekritiseerd te worden?

— Nee, want ik ben priester van de katholieke Kerk, niet de pastor van een sekte; en daarom kan en moet ik, met respect, in mijn geloofsleven de ware vrijheid van de kinderen van God uitoefenen.

Dr. Mn Jaime Mercant Simó