De bisschopswijdingen: aan welke kant in de geschiedenis wil je staan?
Door E.H. Huysegems
Handelingen 5: “27 De hogepriester vroeg: 28 ‘Hebben wij u niet uitdrukkelijk verboden?’
29 De apostelen antwoordden: ‘Men moet God méér gehoorzamen dan mensen.’”
1. Dwaalleer veroordeeld
325, Concilie van Nicea. Sinds 318 preekt een priester in Alexandrië, Arius: “Jezus is een schepsel, ondergeschiktheid aan de Vader. De zoon is niet God.” Vrienden van Arius maken van zijn leer liedjes met leuke melodieën. Zo raakt het arianisme snel verspreid. In Syrië en Klein-Azië (nu: Turkije) vindt hij bisschoppen die hem steunen.
Keizer Constantijn ziet dat het hele rijk verscheurd raakt en laat in akkoord met de paus de bisschoppen samenkomen in Nicea. Het eerste oecumenische concilie! Wat besluit het Concilie uiteindelijk? Dat Jezus wel mens is geworden, maar evengoed God is als de Vader. Johannes 14: “9 Wie Mij ziet, ziet de Vader. 11 Ik ben in de Vader en de Vader is in Mij.” Filippenzen 2: “5 Christus Jezus 6 bestond in goddelijke majesteit. 10 Bij het noemen van zijn naam moet ieder knie zich buigen.” Enzovoort. Het Concilie van Nicea stelt ons geloofsbelijdenis op! Arius wordt veroordeeld! Probleem opgelost?
2. Dwaalleer herrezen
335. Over het midden van de 4e eeuw schrijft de H. kerkvader Hieronymus: “De wereld werd wakker en stelde vast … dat ze helemaal ariaans geworden was!” De opvolger van Keizer Constantijn, Keizer Constantius II, kan doorzetten dat bijna alle bisschoppen die het arianisme hebben veroordeeld worden afgezet en vervangen door ariaanse!
3. Bestrijder van de dwaalleer verdreven en geëxcommuniceerd
357. Keizer Constantius (337-361) zet Paus Liberius (352-366) gevangen in Griekenland. De keizer wil de paus dwingen een half-ariaans document te ondertekenen en Athanasius voor afgezet te verklaren. Doet Paus Liberius zoiets? Hoe ongelooflijk het ook klinkt: ja! Er is discussie over of het document een vervalsing zou kunnen zijn, maar Athanasius zelf zegt dat het klopt. Liberius schrijft namelijk: (Denzinger 141: “Liberius, Brief 'Pro deifico'): “Toen ik vernam dat u hem [Athanasius], terecht had veroordeeld, heb ik Athanasius, de vroegere bisschop van Alexandrië, uit de gemeenschap van ons allen verwijderd.” Athanasius geldt als geëxcommuniceerd! Hoe eindigt dit? Niet Paus Liberius, maar Athanasius wordt later heilig verklaard! Dankzij hem is het geloof aan Jezus als niet alleen echt mens, maar ook echt God, gered!
4. Bestrijder wijdt bisschoppen. Buiten zijn bisdom. Zonder pauselijke toestemming.
361. In de vervolgingstijd onder keizer Julianus de Afvallige (361-363) reist de Syrische bisschop Eusebius van Samosata (bisschop 361-379) door de gebieden in het oosten van het Middellandse Zeegebied. Hij stelt vast: “Alles verwoest! De bisschoppen zijn allemaal arianen! Die arme gelovigen hebben geen herder meer die hun nog het ware christendom aanleert!” Wat doen? Aan de paus om hulp vragen? Dat is nog steeds Liberius. Die heeft spijt getoond, maar rechtgelovige bisschoppen als Hilarius van Poitiers schrijven dat ze hem niet helemaal meer vertrouwen. Bisschop Eusebius handelt zelfstandig: hij zoekt uit de plaatselijke goede, katholieke priesters de volgens hem geschiktsten en … wijdt ze tot plaatselijke bisschop! Mag hij dat? Wel: het is een tijd van nood. Niet handelen zou laf geweest zijn. En? Wie heeft op het einde gelijk gekregen? Bisschop Eusebius van Samosata wordt martelaar en heilig verklaard! Is het arianisme na Athanasius en Eusebius weg? Nog niet onmiddellijk! In het Romeinse Rijk: 87 jaar kerkcrisis, in Spanje zelfs 315 jaar!
5. Een kerkcrisis die lijkt op de ariaanse. Maar veel erger …
Sinds 1962. Alle katholieke statistieken storten in: roepingen, huwelijken, percent van de katholieken wat praktiseert, percent wat de grondwaarheden kent en gelooft …
Waar komt dit vandaan? Sommigen zeggen: “vijandige media” of “seksuele revolutie”. Alléén dat? Of is er binnen de Kerk ook iets aan de hand? Waarom de jaren 1960-70? Het 2e Vaticaanse Concilie! Het 1e niet-dogmatische algemene concilie van de Kerk. Dat zegt de paus van het concilie zélf, Paus Paulus VI (1963-1978) op 12/01/1966. En de toepassing daarvan in het leven van elke gelovige: de Novus Ordo Missae, de Nieuwe Mis. Een verprotestantste verwatering, inkrimping van eerbied, waarbij meer de mens dan God in het middelpunt komt en tot leegloop van de kerken leidt. De pausen en meeste bisschoppen gaan nu verdedigen wat de Kerk altijd heeft veroordeeld: godsdienstvrijheid (“de overheid mag niet exclusief katholiek zijn”), collegialiteit (“de verantwoordelijke priester/bisschop mag niet beslissen zonder democratische inspraak”), de andere godsdiensten zijn ook goed. Paus Johannes Paulus II (1978-2005) die met vertegenwoordigers van andere godsdiensten op gelijke hoogte staat en bidt (Assisi), de Koran kust, de (christenvervolgende) islam prijst, de huidige joden “onze oudere broeders in het geloof” noemt. Met Paus Franciscus wordt het zelfs nóg erger. Gescheidenen in een nieuwe relatie zonder bekering/biecht tot de communie toelaten (“Amoris Laetitia”), een afgodenbeeld vereren in het Vaticaan (Pachamama), zeggen dat alle godsdiensten wil Gods zijn en naar de hemel leiden (Aboe Dhabi, Singapore), bekering/missie (“proselytisme”) naar het katholiek geloof “zware zonde” noemen, stellen die in zware zonde leven niet corrigeren maar zelfs zegenen (“Fiducia supplicans”, 2023), de traditionele Mis en ritus totaal willen afschaffen (“Traditiones Custodes”, 2021). De huidige Paus Leo XIV laat de uitvoerders daarvan in hun ambt (“Tucho” Fernandez, Roche) en verklaart openlijk dat hij de lijn van zijn voorganger doorzet ...
6. Doet dan niemand iets daartegen? Is er dan geen Athanasius of Eusebius meer?
1983. Bekende Britse auteur Michael Davies durfde het luidop te zeggen: “We hebben een nieuwe Athanasius in onze tijd: Aartsbisschop Marcel Lefebvre!” Een man Gods die voor-leeft wat de H. Geest door St. Paulus leert: Galaten 1, 8: “Al zouden wijzelf of een engel uit de hemel een ander evangelie verkondigen dan wij u hebben verkondigd: hij zij vervloekt!” Een man die in zijn tijd durfde te doen wat de H. Apostel Paulus durfde te doen, wanneer zijn overste, de toenmalige paus, de H. Apostel Petrus, tot schade aan de zielen in de fout ging. Galaten 2: “11 Maar toen Kefas [= Petrus] in Antiochië gekomen was, heb ik hem in zijn gezicht weerstaan, want hij stond in het ongelijk. 14 Toen ik zag dat hun gedrag niet strookte met de waarheid van het Evangelie, zei ik het tegen Kefas waar allen bij waren.” Dankzij Mgr. Lefebvre en zijn Priesterbroederschap St. Pius X (FSSPX) overleven H. Mis, Sacramenten en priesteropleiding in de vorm van “alle tijden”. Dat wat altijd gewerkt heeft. “Never change a winning team!” Dat wat de Kerk uiteindelijk weer gezond zal maken.
7. Bisschopswijdingen: absoluut nodig? Ook tegen de wil van de paus?
1977. We zagen al wat de H. Eusebius van Samosata deed. Nu: Kardinaal Slipyi (1892-1984), hoofd van het Oekraïense deel van de katholieke Kerk. Jaren in Sovjet-strafkampen. In 1963 onder druk van de Amerikaanse president Kennedy bevrijd. Kardinaal Slipyi vraagt aan Paus Paulus VI: “Laat mij alsjeblieft bisschoppen wijden!” En wat antwoordt de paus? “Nee!” Bang voor de communisten! Kardinaal Slipyi weet, dat hij niet eeuwig zal leven. Hij wijdt nu drie priesters tot bisschoppen. Tegen de uitdrukkelijke wil van de paus in! Volgens kerkrecht zou kardinaal Slipyi daarvoor automatisch een kerkstraf krijgen. Toch komt niemand Kardinaal Slipyi daarmee lastig vallen. Integendeel: Kardinaal Slipyi heeft in nood gehandeld. Zonder hem was de katholieke kerk in Oekraïne weg!
1988. Operatie “Overleven”. Mgr. Lefebvre en Mgr. de Castro Mayer weiden 4 wijbisschoppen. Zonder zou de traditie van de Kerk weg zijn. Niet alleen in de FSSPX.
2026. Omdat de vier wijbisschoppen oud worden en aan het uitsterven zijn, kondigt het hoofd van de FSSPX, E.H. Pagliarani, nieuwe wijdingen aan. In het daaropvolgende interview: “Tegenwoordig gebruiken groepen buiten de FSSPX [= FSSP en aanverwante groepen] het missaal van 1962. Zou dit voorlopig geen voldoende alternatief zijn?” DP: “Deze groepen leven in structurele kwetsbaarheid. Ze worden alleen maar gedoogd. Ze leven daarom in voortdurende angst voor de toekomst. Van zodra de kerkelijke oversten hun toelating intrekken, hebben priesters en gelovigen geen middelen om zich te verdedigen! Ten slotte heerst bij deze groepen een gedwongen stilzwijgen. De noodzakelijke veroordeling van fouten die de Kerk ondermijnen wordt bij hun onmogelijk gemaakt. Ook tegenover deze zielen voelt de FSSPX zich verantwoordelijk om hun niet in de steek te laten.”
8. Het kerkrecht. Kan de FSSPX “het schudden”?
CIC 1983: 1013: “Het is geen enkele bisschop toegestaan een andere bisschop te wijden, tenzij vooraf het pauselijk mandaat vaststaat.” Canon 1382: “De bisschop die zonder pauselijk mandaat iemand tot bisschop wijdt, en eveneens deze die van hem de wijding ontvangt, lopen een excommunicatie op van rechtswege (latae sententiae = automatisch)”. “We kunnen inpakken! Daar staat onze veroordeling!” Echt?? Deze wet werd in 1951 ingevoerd om de komende afscheiding van de kerk in China, onder communistische druk, te straffen. Vóór 1870 was er niet per se een pauselijk mandaat nodig. Het kwam er pas, om een parallelle kerk te vermijden. Dat heeft de FSSPX nooit gedaan! Bovendien: het kerkrecht zelf voorziet dat: canon 1323, nr. 4: “Aan geen enkele straf is onderworpen diegene die gehandeld heeft onder druk van ernstige vrees, of uit nood.” Is hier geen nood? Bovendien: waarvoor bestaat het kerkrecht? Om hetzelfde doel als de Kerk zelf. CIC 1983, nr. 1752: “Salus animarum suprema lex” / “De hoogste wet is het heil der zielen”. Is het voor het heil der zielen als de traditie uitsterft?
9. Besluit
1. Niemand heeft zomaar recht op ongehoorzaamheid. De naam van excommunicatie is geen plezier. Maar: de overste, de paus, is geen opvolger van Jezus (zoals Paus Franciscus dacht), maar van Petrus. Waar hij zeker afwijkt van Gods wil, mag hij niet worden gehoorzaamd.
2. De FSSPX is de levensverzekering van de Traditie. Dankzij het hebben van bisschoppen. Zonder bisschoppen ben je chanteerbaar: “Wil je nog wijdingen, vormsels, H. Oliën? Dan: geen kritiek!” Zonder bisschoppen is dus de traditie en de Kerk niet te redden.
3. “De poorten van de hel zullen haar [de Kerk] niet overweldigen!”, zegt Jezus (Mattheüs 1
6, 18). Maar niet doordat de christenen in de tribune gaan zitten en afwachten! De huidige crisis, duurt nu al 64 jaar. Ook daaraan zal een eind komen. Willen wij in deze tijd aan de kant gaan staan van de huidige opvolgers van Athanasius, Eusebius van Samosatha en Mgr. Lefebvre? Of liever meehuilen? Of toeschouwer gaan spelen? Kijk waarmee u op het einde gelukkig zult zijn!
Handelingen 5: “27 De hogepriester vroeg: 28 ‘Hebben wij u niet uitdrukkelijk verboden?’
29 De apostelen antwoordden: ‘Men moet God méér gehoorzamen dan mensen.’”
